Jednym z najczęściej występujących schorzeń kręgosłupa jest skolioza.

skoliozaSkolioza, zwana często ? mylnie! – bocznym skrzywieniem kręgosłupa jest w rzeczywistości skrzywieniem trójpłaszczyznowym. Skolioza to nie tylko skrzywienie w płaszczyźnie czołowej (a więc właśnie boczne skrzywienie kręgosłupa, z którym lekarze spotykają się najczęściej), ale również skrzywienie w płaszczyźnie strzałkowej (tak zwana ordoskolioza albo kifoskolioza) oraz skrzywienie pojawiające się w płaszczyźnie poziomej. Warto przy tym pamiętać, że nie każde odstępstwo od normy musi być natychmiast diagnozowane jako skolioza, zazwyczaj mówi się o niej bowiem dopiero wówczas, gdy zaczyna ono przekraczać dziesięć procent w płaszczyźnie czołowej.

PRZYCZYNY SKOLIOZY

Pomimo wielu hipotez próbujących wyjaśnić przyczynę powstawania skoliozy strukturalnej, do dnia dzisiejszego 85% przypadków stanowią skoliozy o nieustalonej przyczynie. Wiadomo jednak, że jej przyczyną nie jest ani zła postawa, ani noszenie teczki czy plecaka w jednym ręku, wbrew temu, co wieść gminna niesie.

OBJAWY SKOLIOZY

Niektóre z objawów tego schorzenia kręgosłupa rzucają się w oczy bez wykonywania badania radiologicznego. Należą do nich:

  • wygięcie kręgosłupa na bok; zwykle w części piersiowej i w prawo; najbardziej widoczne przy pochyleniu do przodu;
  • wystawanie barku do przodu i ku górze z jednej strony;
  • asymetria trójkątów taliowych;
  • czasami przemieszczenie jednego z bioder ku górze i do przodu;
  • wystawanie do tyłu jednej strony klatki piersiowej (garb żebrowy); najbardziej widoczne przy pochyleniu do przodu;
  • wyboczenie tułowia;
  • wał lędźwiowy;
  • u dziewcząt cofnięcie jednej piersi i sprawianie wrażenia, że jest mniejsza;

Bardzo często nieprawidłowa postawa powoduje, że pacjenci dotknięci skoliozą mogą mieć trudności z właściwym dopasowaniem odzieży.

PODZIAŁY SKOLIOZY

?Rodzaje? skoliozy możemy wyodrębniać na podstawie różnych kryteriów, np. mając na względzie umiejscowienie skrzywienia, stopień mechanicznego wyrównania się skrzywienia, wielkość kąta skrzywienia czy jego korektywność.

W tym miejscu warto wyszczególnić jedynie podział skolioz ze względu na lokalizację:

  • skoliozy piersiowe
  • skoliozy lędźwiowe
  • skoliozy szyjne

oraz rodzaje skolioz ze względu na ich występowanie w różnych okresach wzrostu człowieka:

  • skrzywienia wczesnodziecięce (niemowlęce) ? od 0 do 3 roku życia
    • ustępujące – charakteryzujące się zanikaniem skrzywienia wraz z wiekiem, często jeszcze w pierwszym roku życia
    • postępujące – deformacja wzrasta z wiekiem
      • złośliwe – bardzo szybko narastająca deformacja (np. wzrost o 50 stopni w przeciągu 4 miesięcy)
      • łagodne – charakteryzujące się powolnym wzrostem deformacji a czasem nawet fazą zmniejszenia się skrzywienia przed ponownym pogorszeniem
  • skrzywienia dziecięce ? od 3 do 8 roku życia
  • skrzywienia dorastających ? występują w okresie pokwitania

LECZENIE SKOLIOZ IDIOPATYCZNYCH (czyli o nieznanym pochodzeniu)

Niewielkie skoliozy można wyleczyć rehabilitacją. W szkołach często prowadzona jest tzw.gimnastyka korekcyjna- ten sposób rehabilitacji skuteczny jest jednak tylko dla dzieci, które mają postawę skoliotyczną(inaczej skoliozę czynnościową), tzn. skrzywienie nieprzekraczające 10°.

Skrzywienia od ok. 20° do 40° leczy się przy pomocy gorsetu ortopedycznego, którego zadaniem jest zatrzymanie postępowania skrzywienia.

W przypadkuwczesnodziecięcych(niemowlęcych) postępujących skolioz idiopatycznych do ok. 60° całkowite wyleczenie (kąt Cobba 0° oraz brak remisji do wieku 20 lat) uzyskuje się stosując tzw. wczesne leczenie metodą Min Mehty (z ang. EDF casting, serial casting). Metoda ta polega na trójpłaszczyznowym prostowaniu kręgosłupa przy jednoczesnym nadawaniu odpowiedniego kształtu klatki piersiowej. Nowy kształt uzyskuje się poprzez ustawienie kręgosłupa na specjalnej ramie i założenie sztywnego opatrunku gipsowego ? zabieg odbywa się w narkozie. Gips posiada otwór w kształcie grzyba z przodu klatki piersiowej oraz otwór w kształcie litery D po stronie przeciwnej do garbu żebrowego (otwór dekompresyjny) na plecach. Nowo ustawiony kręgosłup i klatka piersiowa pozostawione są na 6-8 tygodni podczas których kręgosłup rośnie w nowej pozycji. Procedura jest powtarzana do uzyskania zmniejszenia kąta RVAD (Rib Vertebra Angle Difference) do 0° i jednocześnie maksymalnego zmniejszenia kąta Cobba.
Kolejnym etapem jest zachowanie wyprostowanego kręgosłupa poprzez stosowanie zwykłych gorsetów. Tak rosnący kręgosłup zachowuje swój kształt.
Bardzo istotnym elementem leczenia postępującej skoliozy wczesnodziecięcej jest wczesne rozpoczęcie leczenia, najlepiej zakończenia cyklu leczenie przed ukończeniem drugiego roku życia. Kluczowe jest zmniejszenie kąta RVAD, gdyż wysokie wartości skutkują ponownym zwiększaniem się kąta Cobba.

Istnieją doniesienia o skutecznym stosowaniu opisanej powyżej metody pod warunkiem rozpoczęcia leczenia do drugiego roku życia oraz uzyskaniu znacznego zmniejszenia kąta skrzywienia w późniejszym wieku lub przy kątach większych niż 60°. W przeciwieństwie do wszystkich innych skolioz w tym przypadku udaje się całkowicie leczyć skoliozę techniką nieoperacyjną. Należy przy tym zaznaczyć, że skoliozy wczesnodziecięce (niemowlęce) stanowią jedynie ok 1% wszystkich skolioz.

W niektórych przypadkach niezbędne jest leczenie operacyjne – podstawowymi wskazaniami do niego są: wartość kątowa skrzywienia powyżej 40° (według Cobba), progresja skrzywień, względy kosmetyczne, ból.

Leczenie skoliozy to również rehabilitacja ? jej forma zależna jest od rodzaju i stopnia skrzywienia kręgosłupa.

NIE PANIKUJMY!

Nawet jeśli podejrzewamy występowanie schorzenia u siebie, swojego dziecka lub kogoś bliskiego zachowajmy spokój i zdrowy rozsądek:

  • Nie należy mylić skoliozy z wadą postawy (postawą skoliotyczną), którą można łatwo skorygować w pozycji wyprostowanej. Jeśli plecy dziecka nie są proste, mimo że stara się ono stać tak prosto, jak to możliwe, wtedy uznaje się, że ma skoliozę.
  • Pamiętajmy, że nie każda skolioza wymaga leczenia, niekiedy bowiem odchylenia od normy są nieznaczne i nie powiększają się, a zmiany nie maja wpływu ani na wygląd, ani na funkcjonowanie pacjenta.

Najważniejszym jest, aby nasze podejrzenia skonsultować z lekarzem, który rozwieje nasze wątpliwości lub skieruje nas na odpowiednią terapię.